Pomiary akustyczne hal produkcyjnych i zakładów przemysłowych

Hala produkcyjna jest źródłem hałasu w dwóch kierunkach jednocześnie: na zewnątrz – do środowiska, na sąsiednie tereny mieszkaniowe, gdzie obowiązują limity z rozporządzenia i decyzje organów ochrony środowiska – oraz do wewnątrz, na stanowiska pracy, gdzie obowiązują wartości NDN i obowiązki pracodawcy z zakresu BHP. Do tego dochodzi trzeci wymiar: akustyka samej hali, która decyduje, jak bardzo dźwięk maszyn kumuluje się pod dachem i przez jakie elementy obudowy wydostaje się na zewnątrz.

Wykonuję akredytowane pomiary akustyczne hal produkcyjnych (Polskie Centrum Akredytacji, AB 1871) na terenie całej Polski – od pomiarów kontrolnych po skardze sąsiadów, przez pomiary okresowe wymagane pozwoleniem, po pełne analizy z koncepcją wyciszenia. Realizowałem badania dla zakładów spożywczych, energetycznych i chemicznych, generalnych wykonawców hal oraz biur projektowych – wśród klientów są m.in. Goldbeck, TAMEH, Enea Bioenergia, Zakłady Mięsne Silesia i Orlen Projekt.

Zakres pomiarów akustycznych w hali

1. Emisja hałasu do środowiska – pomiary akredytowane

Pomiar poziomu hałasu na granicy terenów chronionych akustycznie (zabudowa mieszkaniowa, szkoły, szpitale, tereny rekreacyjne) wykonany metodyką referencyjną z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji. Wynik porównuję z wartościami dopuszczalnymi:

Pomiar obejmuje wszystkie źródła zakładu działające w ocenianym czasie: maszyny wewnątrz hali promieniujące przez obudowę, wentylatory dachowe, czerpnie i wyrzutnie, sprężarkownie, agregaty chłodnicze, transport wewnętrzny i załadunek, otwarte bramy. Oddzielnie wyznaczam tło akustyczne oraz poprawki za hałas tonalny i impulsowy, jeśli występują. Zgodnie z art. 147a Prawa ochrony środowiska pomiary emisji przekazywane organom muszą być wykonane przez laboratorium akredytowane – dlatego raport z mojego pomiaru może bezpośrednio trafić do WIOŚ, starosty, prezydenta miasta lub marszałka. Pełną tabelę limitów i zasady ich interpretacji znajdziesz w artykule o dopuszczalnych poziomach hałasu w środowisku.

2. Pomiar mocy akustycznej maszyn i urządzeń

Poziom mocy akustycznej (LW) to parametr źródła niezależny od odległości – niezbędny, aby zbudować wiarygodny model akustyczny zakładu i wskazać, które urządzenie faktycznie dominuje na granicy działki. Pomiary wykonuję w zakresie akredytacji metodami PN-EN ISO 3744 / 3746 (metoda powierzchni pomiarowej) lub PN-EN ISO 9614 (natężeniową, gdy nie da się wyłączyć sąsiednich źródeł). Wyniki służą także do dokumentacji maszyn (deklaracja emisji hałasu wymagana prawodawstwem maszynowym UE) i do weryfikacji danych katalogowych wentylatorów, central i agregatów – które w praktyce często odbiegają od rzeczywistości po montażu.

3. Analiza akustyczna i koncepcja wyciszenia

Sam pomiar mówi, czy limit jest przekroczony. Analiza mówi, co z tym zrobić. Na podstawie mocy akustycznych źródeł, geometrii hali i otoczenia buduję model propagacji hałasu (metoda obliczeniowa zgodna z PN-ISO 9613-2, referencyjna dla hałasu przemysłowego) i sprawdzam warianty: tłumiki na wyrzutniach, obudowy akustyczne sprężarek i agregatów, ekrany, zmiana lokalizacji lub godzin pracy urządzeń, poprawa izolacyjności obudowy hali, ograniczenie otwierania bram. Każdy wariant dostaje obliczony efekt w dB na granicy terenu chronionego – dzięki czemu inwestujesz w to, co realnie obniża wynik, a nie w to, co „wygląda na wyciszenie”. Analizy wykonuję również na potrzeby decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwoleń zintegrowanych i analiz porealizacyjnych. Zobacz: analizy akustyczne.

4. Hałas na stanowiskach pracy (BHP)

Wewnątrz hali obowiązują wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń hałasu: LEX,8h = 85 dB, LAmax = 115 dB, LCpeak = 135 dB (rozporządzenie w sprawie NDS i NDN z 2018 r.), oraz wartości progów działania – 80 dB i 135 dB – po przekroczeniu których pracodawca musi wdrożyć program działań ograniczających narażenie (rozporządzenie z 2005 r. w sprawie BHP przy narażeniu na hałas lub drgania). Pomiary wykonuje się zgodnie ze strategią PN-EN ISO 9612 (pomiar zadaniowy, stanowiskowy lub całodzienny) i powtarza co najmniej raz na dwa lata przy narażeniu w przedziale 0,2–0,5 NDN oraz co roku powyżej 0,5 NDN, a także po każdej zmianie procesu lub wyposażenia. Szczegóły na stronie pomiar hałasu na stanowisku pracy.

5. Akustyka wnętrza hali

Czas pogłosu i chłonność akustyczna hali (pomiar według PN-EN ISO 3382-2) decydują o tym, o ile dźwięk maszyn „narasta” w pomieszczeniu – w halach z blaszaną obudową i betonową posadzką różnica między polem bezpośrednim a pogłosowym potrafi sięgać kilku decybeli na stanowiskach oddalonych od źródeł. Mapa rozkładu poziomu dźwięku wewnątrz hali wskazuje strefy przekroczeń NDN i pozwala zaplanować adaptację akustyczną (elementy dźwiękochłonne pod dachem, ekrany stanowiskowe, obudowy) tam, gdzie daje ona największy zysk.

Kiedy zlecić pomiar akustyczny hali

• Skarga sąsiadów, kontrola WIOŚ, wezwanie z urzędu – własny pomiar akredytowany pozwala ocenić stan faktyczny zanim organ wyda decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu (art. 115a POŚ), a po jej wydaniu – wykazać zgodność. Przekroczenie poziomów z decyzji skutkuje administracyjnymi karami pieniężnymi naliczanymi za każdy dzień przekroczenia.
• Obowiązek pomiarów okresowych wynikający z pozwolenia zintegrowanego lub decyzji.
• Nowa hala, rozbudowa, nowa linia technologiczna – analiza na etapie projektu, następnie pomiar odbiorczy i analiza porealizacyjna, jeśli wymaga jej decyzja środowiskowa.
• Nowe wentylatory, sprężarki, agregaty chłodnicze, kogeneracja – urządzenia techniczne na dachu i przy ścianach są najczęstszą przyczyną przekroczeń nocnych.
• Uruchomienie pracy nocnej lub trzeciej zmiany – limit nocny jest o 10 dB niższy od dziennego i oceniany w jednej, najmniej korzystnej godzinie.
• Audyt BHP, ocena ryzyka zawodowego, nowe stanowiska pracy.
• Zakup lub sprzedaż zakładu, najem hali – raport akustyczny jako element due diligence; ukryte zobowiązania z decyzji hałasowych bywają kosztowne.
• Spór z wykonawcą hali lub dostawcą maszyn o niedotrzymane parametry – pomiar mocy akustycznej i izolacyjności obudowy rozstrzyga, kto odpowiada.

Jak przebiega zlecenie

1. Analiza dokumentów – decyzja środowiskowa, pozwolenie, poprzednie raporty, plan zagospodarowania, lista źródeł i godzin ich pracy. Na tej podstawie przygotowuję wycenę w ciągu 24 godzin.
2. Wizja lokalna i plan pomiarów – wybór punktów na granicy terenów chronionych i na stanowiskach, identyfikacja źródeł, uzgodnienie reprezentatywnych warunków pracy zakładu (pełne obciążenie, typowa zmiana).
3. Pomiary – w porze dziennej i nocnej, jeśli zakład pracuje w nocy; miernik klasy 1 z aktualnym wzorcowaniem; rejestracja tła akustycznego i warunków meteorologicznych. Produkcji nie trzeba zatrzymywać – wręcz przeciwnie, pomiar wymaga normalnej pracy.
4. Pomiary mocy akustycznej wybranych źródeł, jeśli planowana jest analiza lub koncepcja wyciszenia.
5. Raport – wyniki z niepewnością, wartości dopuszczalne, ocena zgodności, w zakresie akredytacji z symbolem PCA; opcjonalnie model, mapy hałasu i koncepcja wyciszenia z oszacowanym efektem każdego wariantu.
6. Wsparcie po pomiarze – przekazanie raportu organowi, udział w postępowaniu administracyjnym, a w razie sporu opinia biegłego sądowego.

Dlaczego warto powierzyć pomiary mnie

• Akredytacja PCA AB 1871 – pomiary emisji i mocy akustycznej w zakresie akredytacji, czyli w formie wymaganej przez art. 147a POŚ.
• Biegły sądowy z zakresu akustyki środowiskowej – raport pisany z myślą o tym, że zweryfikuje go organ, druga strona i sąd.
• Doświadczenie od 2011 r. przy zakładach z pozwoleniami zintegrowanymi, elektrociepłowniach, zakładach przetwórstwa i halach logistycznych; wdrażałem metody akredytowane w laboratorium, więc znam metodyki referencyjne od strony wykonawcy i kontrolującego.
• Pomiar i analiza w jednych rękach – nie dostajesz protokołu „przekroczono”, tylko odpowiedź, co zrobić, ile to da w decybelach i ile będzie kosztować.
• Cała Polska, praca w nocy i w weekendy, gdy wymaga tego cykl pracy zakładu.

Najczęstsze pytania

Czy pomiar wymaga zatrzymania produkcji? Nie. Pomiar emisji ma odzwierciedlać rzeczywistą pracę zakładu, więc wykonuję go przy normalnym obciążeniu. Zatrzymanie pojedynczych urządzeń bywa potrzebne jedynie na kilka minut, aby wyznaczyć tło lub udział danego źródła – uzgadniam to wcześniej.

Ile punktów pomiarowych jest potrzebnych? Tyle, ile jest terenów chronionych w otoczeniu zakładu i kierunków, w których hałas może się rozchodzić – zwykle od 2 do 6 punktów. Liczbę ustalam na wizji lokalnej, na podstawie planu zagospodarowania i lokalizacji zabudowy.

Zakład pracuje 24 h – czy trzeba mierzyć w nocy? Tak. Limit nocny jest o 10 dB niższy i oceniany w najmniej korzystnej godzinie; większość przekroczeń, które stwierdzam, dotyczy właśnie pory nocnej, zwłaszcza przy urządzeniach chłodniczych i wentylacji.

Jak często trzeba powtarzać pomiary? Emisja do środowiska – zgodnie z pozwoleniem lub decyzją oraz po każdej istotnej zmianie w zakładzie. Stanowiska pracy – co dwa lata przy narażeniu 0,2–0,5 NDN, co rok powyżej 0,5 NDN i po każdej zmianie procesu.

Ile kosztuje pomiar akustyczny hali? Zależy od liczby punktów, konieczności pomiarów nocnych, liczby źródeł do pomiaru mocy akustycznej i tego, czy potrzebna jest analiza z koncepcją wyciszenia. Zasady wyceny opisałem w artykule Ile kosztuje pomiar hałasu?; ofertę przygotowuję w ciągu 24 godzin od otrzymania danych o zakładzie.

Czym różni się ta strona od artykułu o hałasie przemysłowym? Artykuł Hałas przemysłowy – źródła, normy, pomiary wyjaśnia zjawisko i przepisy. Ta strona opisuje konkretną usługę: co, jak i w jakim zakresie akredytacji zmierzę w Twojej hali.

Zamów pomiar akustyczny hali

Konrad Ratowski Konsulting – akredytowane pomiary i analizy akustyczne od 2011 r., biegły sądowy z zakresu akustyki środowiskowej.

Certyfikat akredytacji PCA

Zobacz też: pomiar hałasu · analizy akustyczne · pomiar hałasu na stanowisku pracy

Przepisy i normy przywołane na stronie: ustawa z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (art. 115a, 147a, 298); rozporządzenie Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 112); rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji; rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 12 czerwca 2018 r. w sprawie NDS i NDN czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2018 poz. 1286); rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 5 sierpnia 2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz.U. nr 157 poz. 1318); rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 33 poz. 166); PN-EN ISO 3744, PN-EN ISO 3746, PN-EN ISO 9614, PN-EN ISO 9612, PN-EN ISO 3382-2, PN-ISO 9613-2.