Słownik

Analiza pasmowa (oktawowa)

Analiza pasmowa to metoda oceny hałasu polegająca na rozkładzie sygnału dźwiękowego na pasma częstotliwości – najczęściej oktawowe lub tercjowe. Pozwala określić, które zakresy częstotliwości dominują w badanym hałasie. Jest szczególnie istotna w akustyce budowlanej, ochronie środowiska i przemyśle, gdzie identyfikacja źródła dźwięku ma kluczowe znaczenie dla doboru metod redukcji hałasu.

Amplituda fali

Amplituda fali dźwiękowej określa maksymalną wartość wychylenia cząsteczek powietrza podczas propagacji dźwięku. Im większa amplituda, tym wyższe ciśnienie akustyczne i większe odczuwalne natężenie hałasu. W pomiarach akustycznych amplituda bezpośrednio wpływa na poziom dźwięku wyrażany w decybelach.

Czas pogłosu (RT60)

Czas pogłosu to okres, w którym poziom dźwięku w pomieszczeniu spada o 60 dB po wyłączeniu źródła. Parametr RT60 ma kluczowe znaczenie w projektowaniu akustyki wnętrz – sal konferencyjnych, hal produkcyjnych czy obiektów użyteczności publicznej. Zbyt długi czas pogłosu powoduje pogorszenie zrozumiałości mowy i zwiększa odczuwalność hałasu.

Ciśnienie akustyczne

Ciśnienie akustyczne to chwilowa zmiana ciśnienia powietrza wywołana falą dźwiękową. Jest podstawową wielkością fizyczną mierzoną podczas pomiarów hałasu. Wartość ta przeliczana jest na skalę logarytmiczną i wyrażana w decybelach jako poziom ciśnienia akustycznego (SPL).

Częstotliwość (Hz)

Częstotliwość określa liczbę drgań fali dźwiękowej w ciągu jednej sekundy i wyrażana jest w hercach (Hz). Parametr ten wpływa na wysokość słyszanego dźwięku oraz charakter hałasu. W analizie akustycznej umożliwia identyfikację źródła emisji.

Decybel (dB)

Decybel to logarytmiczna jednostka miary stosowana do określania poziomu dźwięku. Skala ta pozwala w czytelny sposób przedstawiać bardzo szeroki zakres ciśnień akustycznych. Wzrost o 10 dB oznacza dziesięciokrotny wzrost energii akustycznej.

Długość fali

Długość fali to odległość między kolejnymi punktami o tej samej fazie drgań. Jest zależna od częstotliwości oraz prędkości rozchodzenia się dźwięku w danym ośrodku. Dźwięki niskoczęstotliwościowe mają dłuższą falę i łatwiej przenikają przez przegrody budowlane.

Dopuszczalny poziom hałasu

Dopuszczalny poziom hałasu to maksymalna wartość natężenia dźwięku określona w przepisach prawa. Limity różnią się w zależności od rodzaju terenu, pory dnia oraz środowiska pracy.

Dzienna ekspozycja na hałas (LEX,8h)

LEX,8h to wskaźnik określający średni poziom narażenia pracownika na hałas w odniesieniu do ośmiogodzinnego dnia pracy. Stanowi podstawę oceny ryzyka zawodowego w przepisach BHP.

Dźwięk

Dźwięk to fala mechaniczna rozchodząca się w ośrodku sprężystym, najczęściej w powietrzu. Jest odbierany przez narząd słuchu człowieka w zakresie około 20 Hz – 20 kHz.

Ekran akustyczny

Ekran akustyczny to konstrukcja ograniczająca rozprzestrzenianie się hałasu, stosowana głównie przy drogach, liniach kolejowych oraz w pobliżu zakładów przemysłowych.

Ekspozycja na hałas

Ekspozycja na hałas oznacza całkowitą energię akustyczną, na którą narażona jest osoba w określonym czasie. Długotrwała ekspozycja może prowadzić do uszkodzenia słuchu.

Hałas

Hałas to niepożądany lub szkodliwy dźwięk powodujący dyskomfort, stres lub zagrożenie zdrowia. Może pochodzić ze źródeł komunikacyjnych, przemysłowych lub środowiskowych.

Hałas ciągły

Hałas ciągły to dźwięk o względnie stałym poziomie w czasie, np. praca wentylatora lub sprężarki.

Hałas drogowy

Hałas generowany przez ruch pojazdów silnikowych. Jest jednym z głównych źródeł hałasu środowiskowego w miastach.

Hałas impulsowy

Hałas impulsowy to krótkotrwały, gwałtowny dźwięk o bardzo wysokim poziomie, np. wystrzał lub uderzenie młotem.

Hałas infradźwiękowy

Dźwięki o częstotliwości poniżej 20 Hz, niesłyszalne dla człowieka, lecz mogące powodować dyskomfort.

Hałas kolejowy

Hałas powstający w wyniku ruchu pociągów oraz pracy infrastruktury kolejowej.

Hałas komunikacyjny

Ogólne określenie hałasu drogowego, kolejowego i lotniczego.

Hałas lotniczy

Hałas generowany przez starty, lądowania i przeloty samolotów.

Hałas niskoczęstotliwościowy

Dźwięki o niskiej częstotliwości, które są trudne do tłumienia i mogą być odczuwalne jako wibracje.

Hałas przerywany

Hałas pojawiający się okresowo, z przerwami pomiędzy emisjami.

Hałas przemysłowy

Hałas generowany przez maszyny, urządzenia oraz procesy produkcyjne.

Hałas środowiskowy

Hałas występujący w środowisku zewnętrznym, związany z działalnością człowieka.

Hałas tonalny

Dźwięk zawierający wyraźną składową o określonej częstotliwości, odbierany jako „gwizd” lub „brzęczenie”.

Hałas ultradźwiękowy

Dźwięki o częstotliwości powyżej 20 kHz, niesłyszalne dla człowieka.

Izolacyjność akustyczna

Zdolność przegrody budowlanej do ograniczania przenikania dźwięku między pomieszczeniami.

Kalibracja akustyczna

Proces sprawdzania poprawności wskazań miernika poziomu dźwięku przy użyciu sygnału wzorcowego.

Kalibrator akustyczny

Urządzenie generujące sygnał odniesienia do kontroli poprawności działania sonometru.

Krzywa ważenia A (dBA)

Najczęściej stosowany filtr pomiarowy uwzględniający czułość ludzkiego słuchu.

Krzywa ważenia C (dBC)

Filtr stosowany przy pomiarach wysokich poziomów dźwięku oraz hałasu impulsowego.

Krzywa ważenia Z (dBZ)

Pomiar poziomu dźwięku bez stosowania filtracji częstotliwościowej.

Mapa hałasu

Graficzna prezentacja rozkładu poziomu hałasu na określonym obszarze.

Maksymalny poziom dźwięku (Lmax)

Najwyższa wartość poziomu hałasu zarejestrowana podczas pomiaru.

Minimalny poziom dźwięku (Lmin)

Najniższa wartość poziomu dźwięku w trakcie badania.

Miernik poziomu dźwięku (sonometr)

Urządzenie służące do pomiaru poziomu hałasu w decybelach.

Monitoring hałasu

Stałe lub okresowe pomiary poziomu dźwięku w celu kontroli zgodności z normami.

Normy hałasu

Przepisy określające dopuszczalne poziomy dźwięku w środowisku i miejscu pracy.

Pasmo tercjowe (1/3 oktawy)

Szczegółowa metoda analizy widma częstotliwościowego stosowana w akustyce technicznej.

Pochłanianie dźwięku

Proces redukcji energii akustycznej przez materiały dźwiękochłonne.

Poziom dźwięku (SPL)

Logarytmiczna miara ciśnienia akustycznego wyrażana w decybelach.

Próg bólu

Poziom dźwięku wywołujący ból, zazwyczaj w zakresie 120–130 dB.

Próg słyszalności

Najniższy poziom dźwięku, jaki może zostać usłyszany przez człowieka.

Rejestrator danych akustycznych

Urządzenie zapisujące wyniki pomiarów hałasu w czasie.

Równoważny poziom dźwięku (Leq)

Średnia energetyczna wartość poziomu hałasu w określonym czasie pomiaru.

Szczytowy poziom dźwięku (Lpeak)

Najwyższa chwilowa wartość ciśnienia akustycznego zarejestrowana podczas pomiaru.

Tłumienie akustyczne

Zmniejszenie poziomu dźwięku przez przeszkodę, materiał lub odległość.

Widmo częstotliwościowe

Rozkład energii dźwięku w funkcji częstotliwości.

Współczynnik pochłaniania dźwięku (α)

Parametr określający zdolność materiału do absorpcji energii akustycznej.

Zdolność adaptacyjna słuchu

Zjawisko polegające na stopniowym przyzwyczajaniu się narządu słuchu do stałego poziomu hałasu.